एनसीईआरटी समाधान कक्षा 7 संस्कृत दीपकम् अध्याय 1 वन्दे भारतमातरम्

कक्षा 7 की संस्कृत पुस्तक दीपकम् का प्रथम पाठ वन्दे भारतमातरम् भारत माता के गौरव, प्राकृतिक संपदा, पवित्र नदियों, तीर्थस्थलों तथा राष्ट्रीय ध्वज के महत्व को अत्यंत सुंदर रूप में प्रस्तुत करता है। इस पाठ में विद्यार्थियों को न केवल ‘वन्दे मातरम्’ गीत का अर्थ और इतिहास समझाया गया है, बल्कि देशभक्ति, त्याग, शौर्य और कर्तव्यपरायणता जैसे मूल्यों का भी बोध कराया गया है। साथ ही, भारत के पर्वत, नदियाँ, किसान, वैज्ञानिक और सैनिकों के योगदान को दर्शाकर राष्ट्र के प्रति सम्मान और प्रेरणा जगाई गई है।

एनसीईआरटी कक्षा 7 संस्कृत दीपकम् अध्याय 1 के प्रश्न उत्तर

वयम् अभ्यासं क़ुर्म:

1. अधः प्रदत्तानां प्रश्नानाम् एकपदेन पदद्वयेन वा उत्तरं लिखन्तु –

(क) पर्वतराजः कः?
(ख) समुद्रः कस्याः चरणौ प्रक्षालयति?
(ग) त्रिवर्णयुक्तः ध्वजः कुत्र विलसति?
(घ) ध्वजस्थितः केशरवर्णः अस्मान् किं वक्तुं प्रेरयति?
(ङ) कृषकबान्धवाः भारतभूमिं कैः सिञ्चन्ति?
(च) केषां धवलं यशः राष्ट्रध्वजस्य मध्ये विलसति?
(छ) सूर्यः कं विना नित्यं सञ्चरति?
उत्तर:
(क) हिमालयः।
(ख) भारतमातुः।
(ग) भारतमातुः हस्ते।
(घ) जयतु सैनिकः।
(ङ) स्वेदबिन्दुभिः।
(च) वैज्ञानिकानाम्।
(छ) विरामं विना।

2. अधः प्रदत्तानां प्रश्नानां पूर्णवाक्येन उत्तरं लिखन्तु –

(क) पवित्राः नद्यः काः?
(ख) विविधेभ्यः प्रदेशेभ्यः जनाः किमर्थम् आगच्छन्ति?
(ग) धर्मचक्रं कं भावं बोधयति?
(घ) कृषकबान्धवानां परिश्रमणेन भारतभूमिः कथं सञ्जाता?
(ङ) विज्ञानस्य केषु क्षेत्रेषु भारतीयैः यशः प्राप्तम्?
(च) अन्ते सर्वे किं गीतं गायन्ति?
उत्तर:
(क) गङ्गा, यमुना, सरस्वती, सिन्धुः, ब्रह्मपुत्रः, गोदावरी, कृष्णा, कावेरी इत्यादयः पवित्राः नद्यः सन्ति।
(ख) तीर्थक्षेत्राणां धूलिं ललाटे स्थापयितुं जनाः आगच्छन्ति।
(ग) धर्मचक्रं सततं चलनस्य, कर्तव्यपथस्य च भावं बोधयति।
(घ) कृषकानां परिश्रमणेन भारतभूमिः हरितवर्णमयी, समृद्धा च सञ्जाता।
(ङ) अणुशास्त्रे, सङ्गणकशास्त्रे, चिकित्साशास्त्रे, अन्तरिक्षशास्त्रे च भारतीयैः यशः प्राप्तम्।
(च) अन्ते सर्वे “वयं बालका भारतभक्ताः” इति गीतं गायन्ति।

3. रेखाङ्कितानि पदानि आश्रित्य उदाहरणानुसारं प्रश्ननिर्माणं कुर्वन्तु –

कक्षा 7 संस्कृत दीपकम् अध्याय 1 के प्रश्न 3 का चित्र

उत्तर:

कक्षा 7 संस्कृत दीपकम् अध्याय 1 के प्रश्न 3 के उत्तर का चित्र

4.  अधः प्रदत्तानां शब्दानाम् उदाहरणानुसारं रिक्तस्थानेषु रूपाणि लिखन्तु –

कक्षा 7 संस्कृत दीपकम् अध्याय 1 के प्रश्न 4 का चित्र

उत्तर:

कक्षा 7 संस्कृत दीपकम् अध्याय 1 के प्रश्न 4 के उत्तर का चित्र

5. अधः प्रदत्तानि वाक्यानि पठित्वा मातृभाषायां / प्रान्तीयभाषायाम् / आङ्ग्लभाषायां वा अनुवादं कुर्वन्तु –

(क) भारतभूमौ पवित्राः नद्यः प्रवहन्ति।
(ख) भारतस्य मस्तके हिमालयः मुकुटरूपेण शोभते।
(ग) भारतभूमौ श्रेष्ठाः पर्वताः विराजन्ते।
(घ) राष्ट्रध्वजे केशरः, श्वेतः, हरितः च वर्णाः सन्ति।
(ङ) वयं भारतें जन्म प्राप्तवन्तः।
उत्तर:
(क) भारत भूमि पर पवित्र नदियाँ बहती हैं।
(ख) भारत के मस्तक पर हिमालय मुकुट की तरह शोभा देता है।
(ग) भारत भूमि पर श्रेष्ठ पर्वत विराजमान हैं।
(घ) राष्ट्रध्वज में केसरिया, सफेद और हरा रंग है।
(ङ) हम भारत में जन्मे हैं।

6. अधः प्रदत्तानां शब्दानाम् उदाहरणानुसारं विभक्तिं वचनं च लिखन्तु –

कक्षा 7 संस्कृत दीपकम् अध्याय 1 के प्रश्न 6 का चित्र का चित्र

उत्तर:

कक्षा 7 संस्कृत दीपकम् अध्याय 1 के प्रश्न 6 के उत्तर का चित्र

7. पाठे प्रयुक्तानि क्रियापदानि रिक्तस्थानेषु लिखन्तु –

कक्षा 7 संस्कृत दीपकम् अध्याय 1 के प्रश्न 7 का चित्र

उत्तर:

कक्षा 7 संस्कृत दीपकम् अध्याय 1 के प्रश्न 7 के उत्तर का चित्र

8. अधः प्रदत्तानां क्रियापदानां त्रिषु पुरुषेषु त्रिषु वचनेषु च लट्-लकारस्य रूपाणि लिखन्तु –

कक्षा 7 संस्कृत दीपकम् अध्याय 1 के प्रश्न 8 का चित्र

उत्तर:

कक्षा 7 संस्कृत दीपकम् अध्याय 1 के प्रश्न 8 के उत्तर का चित्र