एनसीईआरटी समाधान कक्षा 7 संस्कृत दीपकम् अध्याय 4 न लभ्यते चेत् आम्लं द्राक्षाफलम्
कक्षा 7 संस्कृत दीपकम् अध्याय 4 न लभ्यते चेत् आम्लं द्राक्षाफलम् एक रोचक एवं शिक्षाप्रद कथा है, जो लोमड़ी और अंगूर की प्रसिद्ध कहानी पर आधारित है। इस पाठ में एक शृगाल (लोमड़ी) की कथा को सरल संस्कृत भाषा में गीत के रूप में प्रस्तुत किया गया है, जिसमें वह भूख और प्यास से व्याकुल होकर अंगूर पाने का प्रयास करता है, लेकिन असफल होने पर उन्हें खट्टा कहकर छोड़ देता है। यह अध्याय न केवल संस्कृत भाषा सीखने में सहायक है, बल्कि यह छात्रों को जीवन में असफलता के प्रति सही दृष्टिकोण अपनाने की प्रेरणा भी देता है।
एनसीईआरटी कक्षा 7 संस्कृत दीपकम् अध्याय 4 के प्रश्न उत्तर
वयम् अभ्यासं क़ुर्म:
1. एक: शृगाल: इति गीतस्य साभिनयं कक्षायां ग़ान कुवर्न्तु।
आचार्यः छात्रान् गीतं शिक्षयति।
छात्राः शृगालस्य अभिनयम् कुर्वन्ति।
एकः छात्रः शृगालः भवति।
सः वनं गच्छति, वामतः दक्षिणतः च पश्यति।
सः द्राक्षालतां पश्यति, द्राक्षाफलं च पश्यति।
सः पुनः पुनः उत्पतति, किन्तु द्राक्षाफलं न लभते।
अन्ते सः वदति –
“आम्लं द्राक्षाफलम्, आम्लं द्राक्षाफलम्।”
एवं सर्वे छात्राः साभिनयं गीतं गायन्ति।
2. अधः प्रदत्तानां प्रश्नानाम् एकपदेन पदद्वयेन वा उत्तरं लिखन्तु –

उत्तर:

3. अधः प्रदत्तानां प्रश्नानां पूर्णवाक्येन उत्तरं लिखन्तु –
(क) शृगालः कथं वनं गच्छति?
(ख) वनं गत्वा शृगालस्य किं जायते?
(ग) शृगालः द्राक्षाफलं कुत्र पश्यति?
(घ) द्राक्षाफलं दृष्ट्वा कस्य मुखे रसः जायते?
(ङ) अन्ते शृगालः किं वदति?
उत्तर:
(क) शृगालः पिपासया बुभुक्षया च वनं गच्छति।
(ख) वनं गत्वा शृगालः श्रान्तः खिन्नः च जायते।
(ग) शृगालः द्राक्षाफलं उपरि लतायाम् पश्यति।
(घ) द्राक्षाफलं दृष्ट्वा शृगालस्य मुखे रसः जायते।
(ङ) अन्ते शृगालः वदति – “आम्लं द्राक्षाफलम्”।
4. उपरि प्रदत्तां मञ्जूषां दृष्ट्वा रिक्तस्थानेषु उचितक्रियापदानि लिखन्तु –

उत्तर:

5. उदाहरणानुसारम् एकवचनरूपं दृष्ट्वा द्विवचन–बहुवचनरूपाणि लिखन्तु –

उत्तर:

6. उदाहरणानुसारं वाक्यद्वयं लिखन्तु –

उत्तर:

7. उदाहरणं दृष्ट्वा वाक्यानि उचितरूपैः पूरयन्तु –

उत्तर:

